Qasje e re ndaj teatrit në Kosovën e pasluftës

Teatri po fillon përsëri nga pika zero. Duke e kuptuar dhe pranuar atë që është e shkatërruar. Duke u kujdesur për copëzat. Asgjë nuk ekziston. Nuk ka bileta, nuk ka skenë, nuk ka ulëse të kuqe të lezetshme, nuk ka sallë madhështore teatri, nuk ka perde, nuk ka pasqyra gjatë pushimit, nuk ka kostume të bukura, nuk ka mikrofonë, nuk ka efekte drite, nuk ka truke skenike. Nuk ka para. Nuk ka spekulime, nuk ka përpjekje për të mbajtur gjallë struktura të vdekura e të vjetra. Teatri në Kosovë nuk ekziston më. I shkatërruar nga lufta dhe korrupsioni, i shkatërruar nga televizioni dhe nga mungesa totale e orientimit kulturor. Teatri, ky arti më i brishtë nga të gjithë, pas katastrofës totale në Kosovë mbeti pa asnjë fuqi për t’u ngritur përsëri. Kush jemi ne? Çfarë është qenia njerëzore?

Prandaj, ne përpiqemi të fillojmë diku tjetër. Përpiqemi të përqendrohemi në fuqitë themelore të brendshme të teatrit. Përpiqemi të fillojmë nga pika zero, nga niveli i shpërthimit ku asgjë nuk ekziston më. Por duke u përpjekur të fillojmë nga pika zero, ndiejmë se hapi i parë duhet të vijë nga diku më thellë. Prandaj po gërmojmë veten në tokë, për të kërkuar hapësira krejtësisht të reja, duke kërkuar me dëshpërim strehim për plagët tona, duke kërkuar një “refugium” për teatrin, që është vetëm një fjalë tjetër për shpirtin.

Që të jemi në gjendje të ngremë kokën dhe të shohim përpara, duhet të çlirohemi nga çdo presion që na shtyn poshtë në baltë. Që të mund t’i hapim sytë përsëri, duhet të çlirohemi nga drita e ditës; që të mund të dëgjojmë përsëri, duhet të largohemi nga zhurmat, nga energjia elektrike dhe televizioni, nga kotësia, nga suksesi, nga cigaret dhe droga, dhe duhet të fshihemi nga të gjitha zhurmat vegjetative të këtij qyteti që i ngjan një trupi njerëzor në koma. Funksionet jetësore të këtij trupi pak a shumë funksionojnë — por ku shikon ky trup? Ku dëshiron të shkojë? Çfarë ëndërron? Cilat janë frikërat, dëshirat dhe aspiratat e tij, përtej mbijetesës së vrazhdë gjysmë të vdekur?

Dhe ne gjejmë hapësira nëntokësore që na mbajnë. Që na mbrojnë nga paratë, nga suksesi, nga politika dhe nga çdo presion. Hapësira që na bëjnë të marrim frymë përsëri, hapësira që na rikthejnë kontaktin me vetveten. Hapësira që japin hapësirë. Që na rikthejnë urinë për kontakt njerëzor. Hapësira që për një çast u japin strehim shpirtrave tanë të humbur. Hapësira që, përmes errësirës së tyre, na japin mundësinë të rizbulojmë çfarë do të thotë drita. Hapësira që, përmes ftohtësisë së tyre, na rikthejnë ngrohtësinë e teatrit. Vetëm hapësira. Asgjë tjetër. Asgjë tjetër përveç 7 aktorëve. Asgjë tjetër përveç shtatë qenieve njerëzore. Dhe 30 qenieve njerëzore si publik. Asgjë tjetër përveç takimit mes shpirtrave njerëzorë. Asgjë tjetër përveç ndarjes së kohës, hapësirës dhe fantazisë për një çast. Asgjë tjetër përveç imagjinatës. Vetë fillimi i teatrit.

KOSOVO.BLOOD.THEATRE.PROJECT mbështetet nga:
Fondacioni Kulturor Zviceran PRO HELVETIA / Cyrih, Konfederata Zvicerane / Departamenti Federal i Punëve të Jashtme, PRO HELVETIA / Prishtinë

ACTION 1 | KOSOVO.BLOOD.THEATRE.PROJECT është pjesë e KOSOVO.BLOOD.THEATRE.PROJECT, një projekt ndërkombëtar teatror i zhvilluar bashkërisht nga MARKUS ZOHNER THEATER COMPAGNIE / Lugano dhe CCTD-MultiMediaCenter / Prishtinë.

Është një projekt i përqendruar në një qasje të re ndaj teatrit në Kosovën e pasluftës, duke u fokusuar në punën e aktorit dhe, përmes kësaj, duke hulumtuar fuqitë themelore të teatrit.

Teatri në Kosovë ka kuptime dhe ndjesi krejtësisht të tjera sesa në Evropën Qendrore apo në pjesë të tjera të botës. Praktikisht nuk ekziston një skenë e gjallë teatrore dhe, pas shkatërrimeve të brendshme dhe të jashtme të luftës, në këtë moment njerëzit thjesht nuk shkojnë në teatër. Duke u nisur nga improvizimi teatror si teknikë për krijim në teatër, KOSOVO.BLOOD.THEATRE.PROJECT do të përpiqet të zhvillojë qasje të reja ndaj teatrit në Kosovën e pasluftës. ACTION 1 | KOSOVO.BLOOD.THEATRE.PROJECT është performanca e parë publike gjatë këtij projekti, i cili në pjesën e tij të parë do të zgjasë më shumë se dy muaj, duke përfunduar në shkurt 2007. Pas kësaj date, është planifikuar të vazhdohet me një turne teatror në Kosovë, në Ballkan dhe në Evropën Qendrore.